عصب کشی دندان چگونه انجام می شود؟

عصب کشی دندان یا Root Canal Treatment فرایند درمانی است که جهت پاک کردن و درمان کردن عفونت در قسمت پالپ دندان به کار گرفته می‌شود.

هدف از انجام عصب کشی این است که قسمت پالپ دندان از وجود عفونت پاک شده و دندان پوسیده بهبود یابد.

پالپ بخش نرم و مرکزی دندان می باشد که دارای رگ ‌های خونی، عصب و بافت های همبند است و موجب رشد دندان می گردد.

در عصب کشی پزشک معالج ناحیه پالپ را، از عفونت و بافت زخمی پاک کرده و سپس آن را از طریق مواد مخصوصی پر می کند تا مانع از بروز عفونت دوباره گردد.

چه زمانی نیاز به انجام عصب کشی است؟

زمانی که پالپ دچار آسیب برگشت ناپذیر شود از عصب کشی استفاده می کنند. زیرا در این شرایط تنها راه، تخلیه کردن و تمیز کردن پالپ و پر کردن آن با مواد مخصوص پر کردن می باشد.‌

پالپ دندان به دلایل زیر دچار آسیب می‌شود:

• زمانی که دندان پوسیدگی عمیق و درمان نشده داشته و به پالپ رسیده است.
• زمانی که دندان به دلیل وقوع حادثه ای چون تصادف دچار شکستگی شده است.
• زمانی که پر کردن های قدیمی و نامناسب باعث نشت شده و موجب شده است در زیر آن پوسیدگی رخ بدهد.

چگونه متوجه آسیب دیدن پالپ و نیاز به عصب کشی دندان شویم؟

زمانی که دچار دندان درد، التهاب و ورم لثه و … شدید حتما جهت بررسی این عارضه ها به دندانپزشک متخصص و حاذقی همچون دکتر زهرا خلیلی مراجعه نمایید تا دندان هایتان مورد بررسی قرار بگیرند.

باید به صورت مرتب پر کردن های قدیمی خود را هم توسط پزشک بررسی کنید تا در صورت جدا شدن و ترک خوردن، ترمیم شوند.

نشانه هایی که نیاز به عصب کشی دندان را مشخص می کنند عبارتند از:

• داشتن درد در زمان غذا خوردن و خوردن نوشیدنی های بسیار سرد و گرم
• لق شدن دندان
• داشتن درد در زمان جویدن

مراحل انجام عصب کشی دندان

برای عصب کشی دندان مراحل زیر طی می شود:

ایزوله کردن دهان

ابتدا دندان را از طریق گذاشتن ورقه لاستیکی در دهان ایزوله می کنند.

پزشک دهان را بی حس کرده و سپس ورقه ای لاستیکی به نام رابر‌ دم را جهت جدا کردن دندان از محیط دهان و ایزوله کردن مورد استفاده قرار می دهد.

سپس با سوراخ کردن ورقه لاستیکی در قسمت محل دندان، دندان بیرون آمده و مابقی دندان ها پشت آن قرار می گیرند. اینگونه بزاق دهان به دندان آسیب دیده و تحت درمان نمی رسد.

ایزوله کردن در دندانپزشکی بسیار اهمیت دارد زیرا هدف از عصب کشی پاک کردن دندان از آلودگی ها است و باید دندان مورد نظر خشک و تمیز باشد.

بزاق دهان دارای باکتری و ذرات بسیاری است که با استفاده از رابر دم مانع از رسیدن آن باکتری ها و ذرات به دندان می‌شوند.

سوراخ کردن تاج دندان

برای اینکه درمان شروع شود دندانپزشک با ایجاد سوراخ در تاج دندان به محفظه پالپ دندان دسترسی پیدا کند.

این مرحله را درست کردن سوراخ دسترسی می گویند. پزشک از طریق دریل دندانپزشکی این سوراخ را ایجاد کرده و تا قسمت محفظه پالپ پیش می رود و با استفاده از آن درمان را انجام می دهد.

در دندان های عقبی این سوراخ دسترسی در سطح جونده و برای دندان های جلویی سوراخ را در قسمت پشتی دندان ایجاد می کنند.

در زمانی که دندانپزشک این سوراخ را ایجاد می کند چنان چه پوسیدگی وجود داشته باشد آن را نیز برداشته و قسمت های پرشده و لق را هم جدا می کند.

بیمار در زمان دریل کردن لرزش دریل را حس می کند اما حس فشار و دردی را ایجاد نمی کند.

شناسایی ریشه دندان

در این مرحله با به کار گرفتن میکروسکوپ جراحی، کف محفظه معاینه شده تا تمام مجرای ریشه دندان شناسایی شود.

اینگونه تمام مجراهای فرعی و ریز که از طریق چشم قابل دیدن نیستند مشخص می گردد.

با وجود این میکروسکوپ دندانپزشک می تواند تمام مجرای ریشه را دیده و آن را تحت درمان قرار دهد، اینگونه موفقیت درمان نیز بالاتر می رود.

دندان های آسیاب بزرگ و کوچک، دندان های جلویی واقع در فک پایین و دندان های دارای مجرای ریشه و پالپ کلسیتی شده باید حتما توسط میکروسکوپ جراحی بررسی شوند و استفاده از میکروسکوپ برای آنها دارای اهمیت است.

باید این نکته را ذکر کنیم که دندانپزشک عمومی این ابزار ها را ندارد زیرا استفاده از آنها هزینه درمان را بسیار بالا می برد.

اندازه گیری طول دندان

دندانپزشک باید تمام طول مجرای ریشه دندان را درمان کند و نباید این درمان از طول آن بیشتر شود‌.

این کار باعث کم شدن درد پس از انجام عمل عصب کشی و پیشگیری کردن از شکست درمان می‌شود.

از این رو اندازه گیری طول مجرای های ریشه دندان مهم بوده و در اکثر مواقع حدود نیم میلی متر است.

طول مجرای ریشه دندان به دو صورت اندازه گیری می‌شود:

• از طریق عکس پرتوی ایکس با قرار دادن فایل در مجرای ریشه دندان
• از طریق وسیله های الکترونیکی که به وسیله قرار دادن فایل و وصل شدن سیمی به آن و اتصال سیمی دیگر به لب انجام می گیرد.

پاکسازی مجرای ریشه دندان

هنگام پاک سازی دندان بافت های عصبی موجود (زنده یا مرده) برداشته شده و هر گونه باکتری، ذرات و سمومی که در آن قسمت وجود دارد، تخلیه می‌شود.

با تراشیدن مجرای ریشه دندان، آن را شکل داده و بزرگ تر می کنند تا از بدون آلودگی بودن دیواره ها مطمئن شوند.

این شکل دهی به صورتی است که برای پر کردن، مجرای مورد نظر کاملا نرمال و ایده آل باشد و ساختار سالم باقی مانده دندان حفظ گردد.

این کار را از طریق فایل های نوک تیز و زبر دندان پزشکی انجام می دهند که دندانپرشک به صورت چرخشی و رفت و برگشتی، آنها را در داخل دندان حرکت داده و دیواره ها را می تراشد و تمیز می کند.

در هنگام پاک سازی و شکل دهی مجرای ریشه، باید محفظه پالپ به خوبی شست وشو داده شود و این کار با شستشوی مرتب فضای داخل دندان توسط دندانپزشک انجام می‌شود.

برای این منظور از محلول هیپوکلریت سدیم که خاصیت ضد عفونی کننده دارد استفاده می کنند.

پرکردن دندان

بعد از طی کردن این مراحل قسمت خالی دندان برای پر کردن آماده است.

با پاک سازی دندان، قسمت خالی را با مواد مخصوص پر می کنند.

گاهی اوقات دندانپزشک بعد از یک هفته اقدام به پر کردن دندان می کند که در این شرایط دندان را با پر کننده های موقتی پر می کنند تا از ورود آلودگی ها به دندان جلوگیری شود.

متداولترین ماده پر کننده دندان در زمان انجام عصب کشی گاتاپرچا است که ماده ای پلاستیکی می باشد.

گاتاپرچا شکلی مخروطی داشته و در اندازه های مختلف موجود است. هنگام قراردادن اولین مخروط گاتاپرچا باید مخروط مورد نظر تمام طول مجرای ریشه را طی کرده و به قسمت نوک ریشه برسد و سپس با گاتاپرچا دیگر تمام قسمت خالی را پر کنند.

همراه با گاتاپرچا از مواد مهر و موم نیز استفاده می‌شود تا تمام حفره های باقی مانده در داخل دندان پر شود.

با پر کردن دندان نوعی پر کننده موقتی را در قسمت تاج دندان قرار می دهند.

این کار باعث بسته شدن سوراخ دسترسی در قسمت تاج می گردد. با انجام این مرحله عصب کشی به اتمام رسیده است.

قرار دادن روکش دندان بعد از عصب کشی

اکنون دندان شکننده تر و حساس تر از قبل شده است.

برای استفاده از دندان و تقویت نمودن قسمت های آسیب دیده دندان، باید ترمیمی چون روکش را برای دندان درنظر بگیرند و انجام دهند تا امکان جویدن با دندان فراهم شود.

با توجه به شرایط نوع ترمیم دندان مشخص می‌شود.

پس از تکمیل روکش یا پر کردن دندان، فرد می تواند مانند قبل از دندان استفاده کند.

عصب کشی دندان چقدر طول می کشد؟

زمان درمان ریشه دندان بستگی به تعداد کانال های دندان دارد. دندان های جلویی یا نیش یک ریشه و یک کانال دارند.

بنابراین عصب کشی دندان جلویی زمان کمتری می برد. اما دندان های آسیاب کوچک و عقبی معمولاً 2 یا 3 ریشه دارند و تعداد کانال های دندان نیز یکسان خواهد بود.

در واقع هر چه تعداد ریشه ها و کانال های دندان بیشتر باشد، طول مدت عصب کشی بیشتر و هزینه آن نیز بیشتر می شود.

به طور کلی می توان گفت زمان لازم برای درمان ریشه از 30 تا 90 دقیقه متغیر است.

آیا عصب کشی دندان درد دارد؟

بسیاری از افراد با شنیدن نام عصب کشی دچار استرس و ترس شدید می‌شوند.

به طور کلی، پالپ حاوی اعصاب و رگ‌های خونی است که از ریشه وارد آن می‌شوند. وقتی محفظه پالپ در معرض عوامل میکروبی قرار نگیرد، نیازی به درمان عصب نیست.

با این حال، اگر پوسیدگی از مینای دندان عبور کرده و به عاج برسد، دندان‌ها به سرما و گرما حساس می‌شوند و دندان‌ها درد شدیدی را تجربه می‌کنند که نیاز به عکس‌برداری با اشعه ایکس دارد.

در این وضعیت، انتهای ریشه ملتهب می‌شود و اگر درمان نشود، باعث مرگ عصب می‌شود. وقتی دندان به اصطلاح مرده و درمان نشده باشد، انتهای ریشه شروع به عفونی شدن و ایجاد آبسه می‌کند. البته دندانی که نیاز به درمان ریشه دارد، همیشه با درد همراه نیست.

در نهایت، نگرانی اکثر افرادی که دندان پوسیده دارند، درد عصب کشی دندان است، باید بگوییم که بی‌حسی موضعی مورد استفاده برای درمان ریشه بسیار قوی است و در طول فرآیند درمان ریشه هیچ دردی احساس نخواهید کرد.

پس از اتمام درمان و از بین رفتن اثر بی‌حسی، در صورت احساس درد می‌توانید از مسکن استفاده کنید.

هزینه عصب کشی دندان

با توجه به نوع دندان، تعداد کانال‌های ریشه، و کلینیک هزینه عصب‌کشی دندان متفاوت می باشد.

دندان‌های جلو که تک کاناله هستن ارزان‌تر و دندان‌های آسیاب بزرگ که چند کاناله هستند گران‌تر هستند.

هزینه پر کردن دندان بعد از عصب‌کشی به صورت جداگانه حساب می‌شود.

سوالات متداول

پرتکرار ترین سوالاتی که درباره عصب کشی دندان از دکتر زهرا خلیلی پرسیده می شود عبارتند از:

آیا عصب کشی دندان درد دارد؟

از انجایی که قبل از عصب کشی از بی حسی موضعی برای بی حس کردن دندان و نواحی اطراف آن استفاده می شود معمولا عصب کشی دندان بدون درد است، با این حال تجربه درد جزئی در طول درمان طبیعی می باشد.

قرار دادن روکش روی دندان عصب کشی نشده امکان پذیر است؟

بله، در صورتی که دندان عفونی یا ملتهب نباشد و نیازی به عصب کشی نداشته باشد می توانید روکش کنید.

عصب کشی دو مرحله ای چیست؟

اکثر درمان های عصب کشی در دو نوبت مراجعه باید انجام داد. در مرحله اول عصب کشی انجام شده و پالپ عفونی برداشته می شود.

در مرحله دوم عصب کشی کانال ریشه تمیز می شود و با روکش یا سایر مواد پر می شود تا از عفونت جلوگیری شود.

برای آرام شدن دندان درد بعد از عصب کشی چه کاری می توان انجام داد؟

می توانید از دارو های مسکن مانند استامینوفن و ایبوپروفن استفاده کنید.

برای کاهش درد و التهاب، قرار دادن کمپرس یخ روی فک و دندان نیز اثرگذار می باشد.