زمانی که در سنین پایین دندانپزشک شرایط رشد فک و صورت و درآمدن دندان های دائمی را در کودک مورد ارزیابی قرار دهد و چنانچه مشکلی وجود دارد، اقدامات لازم جهت رفع آنها را انجام دهد، به صورتی که مانع از نامرتب شدن دندان های دائمی در آینده برای کودک شود، به اصطلاح از ارتودنسی پیشگیرانه استفاده کرده است.
با انجام ارتودنسی پیشگیرانه هزینه انجام خدمات دندانپزشکی به دلیل نامرتب شدن دندان ها به حداقل می رسد.
با توجه به توصیه پزشکان، در سن ۸ سالگی بهتر است کودک یکبار تحت معاینه از لحاظ ارتودنسی قرار بگیرد تا چنان چه لازم است با انجام اقدامات پیشگیرانه و انجام ارتودنسی، مانع از نامرتبی دندان ها در آینده شوند.
حدودا ۱۰ درصد از کودکان پیش از سن نوجوانی نیاز به انجام ارتودنسی پیشگیرانه دارند.
هدف از انجام ارتودنسی پیشگیرانه چیست؟
با انجام ارتودنسی پیش از رشد یافتن دندان های دائمی ریسک بروز نامرتبی در دندان ها و ایجاد ناهنجاری های فکی در سن بالاتر برای کودک به حداقل ممکن می رسد.
ارتودنسی دندان کودکان برای شناسایی کردن، پیشگیری کردن و درمان اختلالات موجود به کار گرفته میشود و با نام ارتودنسی پیشگیرانه شناخته شده است.
ارتودنسی پیشگیرانه با هدف اصلاح نمودن رشد فک و ناهنجاری هایی چون کراس بایت به کار گرفته میشود.
اولین درمان ارتودنسی در سنین ۸ و ۹ سالگی انجام میشود و دوره دوم درمان در سن ۱۱ صورت می گیرد و هدف متخصص ارتودنسی رشد دندان های دائمی به درستی و در جای مناسب خود است.
مزایای استفاده از ارتودنسی پیشگیرانه
استفاده از ارتودنسی پیشگیرانه همراه با یکسری مزایا به شرح زیر است:
- زیبایی دندان ها در بزرگسالی
- داشتن دندان هایی سالم در بزرگسالی
- پیشگیری از ایجاد ناهنجاری در دندان ها در آینده و بزرگسالی کودک
- گسترش یافتن فضای فکین
- کم شدن ریسک وجود دندان نهفته دائمی
- کم تر شدن ریسک پوسیدگی و آسیب دیدن دندان ها در آینده
- بهتر شدن وضعیت تکلم
- بهبود وضعیت بلع
- کم تر شدن ریسک ایجاد مشکلات تنفسی چون خروپف کردن
- بهتر شدن ظاهر صورت و دهان
- کوتاه شدن زمان درمان دندان ها در سن بزرگسالی
- رشد کردن دندان ها و فک به صورت صحیح
بهترین سن انجام ارتودنسی پیشگیرانه چه زمانی است؟
بهترین زمان انجام ارتودنسی پیشگیرانه بستگی به شرایط کودک و مشکل موجود دارد اما به طور کلی بهترین تایم انجام ارتودنسی پیشگیرانه در سنین ۷ الی ۸ سالگی است.
باید در این سنین کودکان تحت ویزیت ارتودنسی قرار بگیرند تا از لحاظ نیاز به ارتودنسی معاینه شوند.
بیشتر کودکان با انجام معاینه مشکلی در دندان و دهان ندارند و نیاز به ارتودنسی پیشگیرانه برای آنها نیست.
برخی کودکان نیز به دلیل وجود مشکلاتی در دندان، دهان و فک، مجبور به انجام ارتودنسی پیشگیرانه هستند و این نیاز فقط با مراجعه به پزشک متخصص همچون دکتر زهرا خلیلی مشخص میشود.
علائم نیاز به ارتودنسی پیشگیرانه در کودکان
در صورتی که کودک شما علائم و نشانه های زیر را داشته باشد می توان تشخیص داد که ایا به ارتودنسی پیشگیرانه نیاز دارد یا خیر.
هرچند تشخیص این کار بر عهده متخصص ارتودنسی می باشد و با وجود یا عدم وجود نشانه ها حتما به دندانپزشک ماهر و با تجربه ای همچون دکتر زهرا خلیلی مراجعه نمایید.
اگر کودکتان علائم زیر را داشت به دندانپزشک مراجعه نمایید:
- اختلال در تنفس
- اختلال در تکلم
- مشکلات جوبدن غذا
- افتادن دیرهنگام یا زود هنگام دندان های شیری
- انحراف دندان های شیری
- نامتناسب بودن وضعیت فک
- فاصله زیاد بین دندان ها
- عادت های دهانی مثل مکیدن انگشت
- فشار دادن دندان ها بر روی هم
- جلو بودن فک پایین
- نبود تقارن در صورت
اگر این علائم را کودکتان داشت و در سنین 7 تا 8 سالگی بود برای معاینه نزد دندانپزشک ببرید.
روش های ارتودنسی پیشگیرانه
ارتودنسی پیشگیرانه به روش های مختلفی انجام میشود که عبارتند از:
روش کشیدن زود هنگام دندان
گاهی اوقات در زمان مناسب دندان شیری موجود نمی افتد یا شاید اصلا این دندان نیفتد و این موضوع باعث میشود که دندان دائمی در وضعیت نامناسب قرار بگیرد و رشد کند.
در این مواقع پزشک توصیه می کند که دندان شیری مورد نظر کشیده شود تا دندان دائمی برای رشد فضای کافی داشته باشد و به خوبی رشد کند.
روش هدگیر های ارتودنسی
با استفاده از روش هدگیر های ارتودنسی نحوه منطبق شدن دندان های آسیاب بالا و پایین بر روی همدیگر اصلاح میشود و فضای اضافی لازم برای رشد دندان های دائمی فراهم می گردد.
این هد گیرها شب ها هنگام خواب استفاده میشوند.
روش رویش هدایت شده
اگر همزمان با رویش دندان های جلویی درمان شروع شود از شلوغ بودن دندان ها جلوگیری میشود و این شلوغی را به حداقل ممکن می رسانند.
در این زمان فضای اضافی برای دندان ها ایجاد میشود و دندان ها به صورت طبیعی با هم همتراز میشوند.
روش دستگاه فانکشنال ثابت
دستگاه فانکشنال ثابت باعث جلو نگه داشتن فک شده و تداخل دندان ها در زمان رشد را کاهش می دهد.
این دستگاه با استفاده از چسب در قسمت دندان های آسیاب بالا و پایین چسبانده میشود و امکان خارج کردن آن از دهان وجود ندارد و موجب کنار هم نگه داشتن دندان ها می گردد.
روش فورسوز
فورسوز سیستم فنری است که حالت پیستون مانند دارد و به دندان های بالایی و پایینی وصل میشود.
این فنر ها باعث عقب کشیدهشدن دندان های بالایی و هل دادن دندان های پایینی به سمت بیرون میشوند تا فک ها در نقطه ای که ایده آل است بر روی یک دیگر قرار گرفته و به همدیگر برسند.
روش وسیع کننده کام
وسیع کننده کام را در ردیف بالای دندان وصل کرده و در قسمت سقف دهان قرار می گیرد و با تنظیم نمودن آن قوس ردیف بالای دندان ها را کمی عریض تر نمود و باعث جلوگیری از شلوغ بودن دندان ها شد.
روش فضا نگهدار
زمانی که دندان های شیری میفتد اینکه شکل فک حفظ شود گزینه مهمی است.
در این مواقع با استفاده از فضا نگهدارنده فک کودک در وضعیتی صحیح قرار گرفته و فضای لازم برای رشد کردن دندان ها فراهم می گردد.
تفاوت ارتودنسی پیشگیرانه با ارتودنسی اصلاحی
ارتودنسی پیشگیرانه روشی است که در سنین پایین برای جلوگیری از ایجاد اختلالات در دندان و فک بعد از رشد دندان های دائمی به کار گرفته شده و از بروز مشکلات در سنین بزرگسالی پیشگیری میشود.
ارتودنسی اصلاحی یا ارتودنسی جامع زمانی به کار گرفته میشود که تمامی دندان های دائمی رشد کرده و ناهنجاری های به وجود آمده کاملاً تثبیت شده اند.
در سنین بزرگسالی و نوجوانی ارتودنسی های اصلاحی مورد استفاده قرار می گیرد.
به صورت کلی درمان پیشگیرانه را با انجام پیش بینی رشد و بروز مشکلات در آینده انجام می دهند اما درمان اصلاحی را برای اصلاح کردن مشکلات ایجاد شده به کار می گیرند.
عوارض احتمالی نادیده گرفتن نیاز به ارتودنسی پیشگیرانه
برای استفاده از ارتودنسی پیشگیرانه اگر به نشانه های اولیه نیاز به ارتودنسی توجه نشود ممکن است که در آینده مشکلاتی را برای کودک ایجاد کرده و هزینه های زیادی را برای وی به همراه داشته باشد.
برخی از این عوارض احتمالی عبارتند از:
- نهفته شدن دندان های دائمی
- شلوغی و به هم ریخته شدن دندان ها در آینده
- ایجاد مشکلات فکی
- فرسوده شدن زود هنگام دندان ها
- ایجاد مشکلات گفتاری و بلع
- کم شدن اعتماد به نفس به خاطر ظاهر نامناسب دندان ها
